Laatst sprak ik met Lodewijk Hoekstra van The GreenLabel Institute en hij zei tegen mij: we moeten meer aan belangenverstrengeling doen. Dat zette mij aan het denken, omdat belangenverstrengeling in politiek en bedrijfsleven juist uit den boze is.
Belangenverstrengeling: een les uit de natuur
Maar hoe meer ik erover nadenk, hoe meer ik het met Lodewijk eens ben: we hebben belangenverstrengeling nodig. Als ik naar de natuur kijk, zie ik dat diverse dier- en plantensoorten hun belangen sterk afhankelijk hebben gemaakt van elkaar en dat zij samen sterker zijn dan alleen. Als bioloog denk ik dan aan de relatie tussen bloemen en bijen: de bij helpt de bloemen met bestuiving en krijgt daarvoor nectar voor de jonge bijen. Vaak kunnen ze zelfs niet zonder elkaar overleven.
Laten we vanuit onze ideële ambities eens kijken welke symbiose wij kunnen vinden. En dan niet alleen met gelijksoortige organisaties, maar juist met verrassende combinaties. Niet concurreren om de laatste subsidies van de overheid, maar samenwerken om het verschil te maken en samen een kracht neer te zetten die autonoom is. Mijn vorige column ging over ‘meestribbelaars’; die hebben we niet nodig bij de belangenverstrengelaars. Belangenverstrengelaars maken hun eigen belang deel van een groter collectief belang. Juist daardoor blijven alle partijen nauw met elkaar verbonden, want zij hebben een (verstrengeld) belang bij de samenwerking.
Sterker dan een goed partnerschap
Eigenlijk is belangenverstrengeling – in de nieuwe betekenis – nog veel sterker dan een goed partnerschap. Een goed partnerschap zorgt ervoor dat je er allebei baat bij hebt en dat je daarom goed kunt samenwerken. Belangenverstrengeling gaat verder: het maakt je afhankelijk van elkaar, je kunt niet zonder elkaar. En daardoor wil niemand meer uit die samenwerking weg.
Hoe mooi zou het zijn als de partijen die bezig zijn met groen en duurzaamheid veel meer dan nu samenwerken aan sterke concepten die niet afhankelijk zijn van overheidssubsidie, maar zelfstandig staan als een huis? En dat zij daarbij externe partners betrekken vanuit een ‘verstrengeld belang’. Concepten die door de kracht van de partijen langjarig kunnen blijven bestaan. Als ik om mij heen kijk, zie ik bijvoorbeeld dat natuur, gezondheid en woningbouw elkaar vinden in het manifest ‘13.000 groene gezonde buurten’, of dat vrijetijd, gezondheid en biodiversiteit elkaar vinden in een aanpak voor natuurinclusieve vrijetijdslocaties. Dat geeft moed.
Onze eigen belangen verstrengeld
Vanuit het werkveld van de centra voor natuur- en duurzaamheidseducatie (NDE, verenigd in GDO), de stads- en kinderboerderijen (vSKBN) en advieswerk (binnen SME) hebben wij elkaar in 2023/2024 opgezocht. Je kunt gerust zeggen dat wij onze belangen volledig verstrengeld hebben. Onze volgende uitdaging is om vanuit dit verstrengelde belang de samenwerking met anderen aan te gaan, zodat we autonomer de maximale impact kunnen maken. Belangenverstrengeling? We kunnen niet zonder! Mijn vingers jeuken en ik sta te trappelen om hierin de volgende stappen te zetten.
Hak van Nispen tot Pannerden
