De stijgende gasprijzen laten opnieuw zien hoe afhankelijk onze energievoorziening nog altijd is van internationale ontwikkelingen. Door de oorlog in Zuid-West Azië is de prijs van aardgas in korte tijd opnieuw sterk gestegen. Volgens recente marktontwikkelingen ligt de gasprijs inmiddels ongeveer 30 procent hoger dan enkele weken geleden. Voor huishoudens met een variabel energiecontract is dat direct merkbaar, maar ook andere huishoudens, bedrijven en overheden zullen de gevolgen hiervan op termijn voelen. Deze ontwikkelingen onderstrepen dat de energietransitie niet alleen een klimaatvraagstuk is. Het gaat ook over energiezekerheid en stabiliteit.
Afhankelijk van aardgas
Nederland is historisch sterk afhankelijk geweest van aardgas. En hoewel de gaswinning in Groningen wordt afgebouwd, speelt aardgas nog steeds een grote rol in de energievoorziening van huishoudens en gebouwen. Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek was in 2024 ongeveer 11 procent van de woningen aardgasvrij, zij worden inmiddels verwarmd via warmtepompen of bijvoorbeeld een warmtenet. Maar dat betekent dat het overgrote deel van de Nederlandse woningen nog altijd afhankelijk is van aardgas voor verwarming en warm water.
Energietransitie maakt onafhankelijk
Die afhankelijkheid maakt de energievoorziening kwetsbaar voor internationale ontwikkelingen. Conflicten, geopolitieke spanningen en veranderingen op de wereldmarkt hebben direct invloed op de prijs die inwoners, bedrijven en gemeenten betalen voor energie. De recente stijging van de gasprijs laat opnieuw zien hoe snel zulke effecten doorwerken in de dagelijkse praktijk.
Juist daarom is de energietransitie breder dan alleen het terugdringen van CO₂-uitstoot. Het gaat ook over het bouwen aan een energievoorziening die minder gevoelig is voor internationale schommelingen en beter bestand is tegen geopolitieke onzekerheid.
Rol van de gemeente
Gemeenten spelen hierin een belangrijke rol. De overgang naar aardgasvrije wijken wordt namelijk grotendeels lokaal vormgegeven. In veel gemeenten wordt gewerkt aan wijkgerichte plannen waarin technische oplossingen, beleidskeuzes en participatie van bewoners samenkomen. Daarbij gaat het niet alleen om nieuwe energie-infrastructuur, maar ook om het organiseren van draagvlak en samenwerking tussen bewoners, woningcorporaties en andere lokale partners.
Wanneer deze elementen goed op elkaar aansluiten, ontstaat een stevige basis voor de overgang naar duurzame warmtevoorziening. Wijkgerichte aanpakken laten zien dat de energietransitie niet alleen een technische opgave is, maar ook een maatschappelijke.
Voor gemeenten is dit een extra reden om door te gaan met het ontwikkelen van aardgasvrije wijken en duurzame energievoorziening. Niet alleen om klimaatdoelen te halen, maar ook om te werken aan een energiesysteem dat stabieler, voorspelbaarder en minder kwetsbaar is voor gebeurtenissen elders in de wereld. Benieuwd hoe SME gemeenten kan ondersteunen bij deze opgave? We gaan hierover graag met je in gesprek.
Foto: Daria Nepriakhina
Imke Tegels
