Onderwijsinstellingen hebben een unieke positie in de samenleving: zij bereiken dagelijks duizenden jongeren en professionals. Daardoor hebben zij de kans om op twee manieren duurzame impact te maken. Enerzijds door een leeromgeving te creëren waarin leerlingen en medewerkers zich ontwikkelen om bij te dragen aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken en daarmee hun handafdruk te vergroten. Anderzijds door hun eigen gebouwen en bedrijfsvoering te verduurzamen en zo hun ecologische voetafdruk te verkleinen.
Dat is precies waar CVO Rotterdam mee aan de slag wilde gaan. Adviseurs Yvette en Eva van SME ondersteunden hen, in samenwerking met Natuurstad Rotterdam als lokale expert, bij het ontwikkelen van een ‘Groene Afspraak’: een gezamenlijk beleidskader waarin afspraken zijn vastgelegd over hoe CVO duurzaamheid structureel wil verankeren in onderwijs, organisatie en bedrijfsvoering. Zo worden duurzame ambities vertaald naar concrete keuzes en acties in de praktijk.
Van ambitie naar concrete koers
Vereniging CVO Rotterdam bestaat uit 37 vo-scholen, aangesloten bij 7 verschillende scholenkoepels en een Shared Service Organisatie. Duurzaamheid en goed rentmeesterschap zijn in het CVO Koersplan benoemd als belangrijke thema’s. Daarmee ontstond de behoefte om deze ambities voor de gehele organisatie uit te werken. Veel onderwijsorganisaties herkennen de ambitie om met duurzaamheid aan de slag te gaan, maar zoeken naar houvast: waar begin je, hoe neem je iedereen mee en hoe voorkom je dat het bij losse initiatieven blijft?
De centrale vraag in deze opdracht was: hoe zet je de stap van ambities op papier naar verandering in de onderwijspraktijk? Samen ontwikkelden we het beleidsdocument de ‘Groene Afspraak’, waarin is vastgelegd op welke thema’s CVO inzet en op welke manier. De kracht van het traject zat in het combineren van inhoudelijke kaders (zoals SDG’s en de Whole School Approach) met een zorgvuldig participatief proces. Zo ontstond niet alleen een gedragen document, maar ook eigenaarschap binnen de organisatie.
Een participatief proces als basis: luisteren en verbinden
In samenwerking met Natuurstad Rotterdam begeleidden wij het volledige proces. De totstandkoming van de Groene Afspraak is bewust ingericht als een participatief traject, waarbij inzichten en ervaringen van collega’s en leerlingen de basis vormden. Het proces bestond uit vijf stappen, die hieronder worden toegelicht. De aanpak wordt breed herkend en gesteund binnen CVO. Bestuurders en directeuren geven aan: “We herkennen en steunen dat de aanpak niet alleen over gebouwen moet gaan, juist ook over het onderwijs (curriculum, didactiek).”
- DialoogsessiesWe organiseerden en faciliteerden twee fysieke bijeenkomsten voor geïnteresseerde medewerkers en leerlingen. Tijdens deze sessies verzorgden we een korte training over de Whole School Approach en gebruikten we interactieve werkvormen om op te halen wat er al goed gaat en waar kansen liggen.
- In kaart brengen en waarderen van bestaande initiatievenWij analyseerden bestaande documentatie en voerden interviews om bestaande initiatieven en inzet zichtbaar te maken. Deze gesprekken voerden wij met de directeuren van alle scholengroepen en met vertegenwoordigers van Huisvesting, Facilitair en Inkoop, HR, Communicatie en ICT van de Shared Service Organisatie. Deze gesprekken bieden niet alleen waardevolle informatie, maar betrekken iedereen bij het proces.
- Keuzebijeenkomst met de themacommissie duurzaamheidWe analyseerden en bundelden alle opgehaalde informatie en presenteerden de resultaten aan de themacommissie duurzaamheid van CVO. Vervolgens begeleidden we een actieve keuzebijeenkomst waarin gezamenlijk keuzes werden gemaakt voor de thema’s en interventies die in de Groene Afspraak zijn opgenomen.
- Schrijven van de Groene AfspraakOp basis van deze keuzes schreven wij een helder en concreet document. We legden hierin de verbinding met het koersplan van CVO, de lokale context, de Sustainable Development Goals en de Whole School Approach. Aansluitend stelden wij ook een communicatieadvies op.
- Advies voor implementatieNaast de Groene Afspraak gaven we in een document en eindgesprek advies mee voor de vervolgstappen en implementatie.
Samen werken aan duurzame verankering
De Groene Afspraak laat zien hoe duurzaamheid niet alleen een ambitie blijft, maar daadwerkelijk wordt verankerd in beleid, organisatie en onderwijspraktijk. De aanpak die bij CVO Rotterdam is toegepast, is ook geschikt voor andere onderwijsorganisaties die duurzaamheid structureel willen verankeren, passend bij hun eigen context en ambities.
Heeft jouw school of scholenkoepel interesse om duurzaamheid structureel te verankeren in beleid en praktijk? Wij gaan graag in gesprek om de mogelijkheden te verkennen voor begeleiding en advies op maat. Samen maken we duurzame ambities concreet en uitvoerbaar!
Eva Mientjes
