De kracht van motivatie: waarom plezier werkt en ‘moeten’ niet 

Geen cheerleaders, maar keuzevrijheid

Gemeenten vragen ons regelmatig of we hun inwoners willen enthousiasmeren voor het warmtenet. Dan leg ik altijd uit dat dat we geen cheerleaders in dienst hebben, en dat dit juist in Nederland averechts werkt. Als je namelijk tegen een Nederlander zegt dat hij iets moet doen…’” Dan maakt iemand steevast die zin met een glimlach af. “...dan doet hij het niet.” Nederlanders willen zelf kiezen. Laat ze zien dat iets een goede optie is en ze zullen er zelf voor kiezen. 

Het blijft een mooie binnenkomer, omdat iedereen hem herkent. Zodra iets als een verplichting voelt, ontstaat er weerstand. Zeker bij gedragsverandering, zoals duurzamer leven, werkt een opgeheven vingertje vaak averechts. Maar wat werkt dan wél? 

Van opleggen naar begrijpen

In ons werk merken we vaakdat het helpt om de focus te verleggen van mensen iets opleggen naar mensen begrijpen. Wat motiveert hen? Waarom doen ze mee? En misschien nog belangrijker: welke keuzes kunnen ze zélf maken? Door die vragen centraal te stellen, verandert de dynamiek. Bewoners worden geen ‘uitvoerders’ van beleid, maar actieve deelnemers die meedenken en zelf in beweging komen. 

We zien ook dat duurzaamheid beter landt als het niet alleen over het doel gaat, maar juist over wat het mensen oplevert. Natuurlijk gaat het om energie besparen of het vergroenen van de wijk, maar het brengt vaak veel meer: nieuwe contacten, meer betrokkenheid en een sterker gevoel van samenhang in de buurt. 

Plezier blijft een cruciale factor

Daarom proberen we duurzaamheid zo leuk en toegankelijk mogelijk te maken. Met speelse werkvormen en bijeenkomsten waarin bewoners samen nadenken over oplossingen. Het gaat ons niet alleen om de uitkomst, maar juist om het proces: hoe zorg je dat mensen gemotiveerd blijven en met plezier meedoen? Dan zal er een vertrouwensband ontstaan waardoor mensen betrokken blijven en mee zullen werken aan de uitvoering. 

Dat zien we bijvoorbeeld terug bij meedenkgroepen rond wijkuitvoeringsplannen. De eerste keer dat een meedenkgroep bij elkaar komt, is het vaak nog wat onwennig. Mensen kennen elkaar niet goed en zoeken nog hun plek. Maar al snel verandert dat. Doordat de bewoners samen overleggen, opdrachten maken, met elkaar afstemmen, zorgen en kansen delen zie je de sfeer veranderen. Bij elke volgende bijeenkomst wordt het gezelliger, ontstaan er gesprekken en blijven mensen na afloop nog even napraten. Juist die informele momenten maken het verschil: daar groeit het vertrouwen en de betrokkenheid. 

Plezier blijkt daarin een cruciale factor. Wat leuk is, houd je langer vol. Dat zien we ook bij onze energiecoaches. In sommige wijken vormen zij al vijf jaar lang een team. Natuurlijk omdat ze het onderwerp belangrijk vinden, maar vooral ook omdat het leuk is om samen te doen. Tijdens de fysieke drie daagse training wordt het groepsgevoel al gecreëerd. De training zit vol met opdrachten die ze in tweetallen of groepjes gaan doen. Doordat ze intensief samenwerken leren ze elkaar snel kennen en zijn er al bruggen gebouwd voor als het Energiecoachcertificaat is behaald. Er is onderling contact, er wordt gelachen, ervaringen worden gedeeld. Dat zorgt er juist voor dat mensen betrokken blijven. 

Minder moeten, meer willen

Het laat zien dat duurzame inzet niet alleen draait om inhoud, maar ook om verbinding. Daarom besteden we in onze projecten bewust aandacht aan ontmoeting en uitwisseling. Wanneer mensen elkaar echt leren kennen, ontstaat er vertrouwen. En soms zelfs vriendschap. Dat maakt het niet alleen leuker, maar ook krachtiger en duurzamer op de lange termijn. 

De les die wij daaruit meenemen is helder: minder ‘moeten’, meer ‘willen’. Door aan te sluiten bij wat mensen drijft en hen de ruimte te geven om zelf keuzes te maken, ontstaat eigenaarschap. Zonder plezier, is duurzame verandering eigenlijk niet mogelijk. Benieuwd hoe we dit kunnen realiseren in jouw gemeente? Neem nu contact met ons op. 

Imke Tegels Senior adviseur participatie Bij het werk van Imke als senior adviseur participatie staat het inleven in de doelgroep centraal. Haar achtergrond ligt in de beleidsontwikkeling, zij studeerde Beleidsgerichte Milieukunde in Nijmegen. Al tijdens én ook na haar studie heeft zij zich verder verdiept in de psychologie en gedragsverandering, omdat het al snel duidelijk werd dat je beleid niet alleen moet maken, maar vooral ook moet uitvoeren en dat kun je niet alleen.

 Foto titel: Peyman Shojaei